x



Solidarna odpowiedzialność inwestora i generalnego wykonawcy.

Na zasadach opisanych w Kodeksie cywilnym inwestor (zamawiający) odpowiada solidarnie z wykonawcą (generalnym wykonawcą) za zapłatę wynagrodzenia należnego podwykonawcy z tytułu wykonanych przez niego robót budowlanych, których szczegółowy przedmiot został zgłoszony inwestorowi przez wykonawcę lub podwykonawcę przed przystąpieniem do wykonywania tych robót, chyba że w ciągu trzydziestu dni od dnia doręczenia inwestorowi zgłoszenia inwestor złożył podwykonawcy i wykonawcy sprzeciw wobec wykonywania tych robót przez podwykonawcę. Zarówno zgłoszenie oraz sprzeciw dla swej skuteczności wymagają zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności.
Jest to bardzo szczegółowa reguła. Postaramy się rozbić ją na mniejsze elementy.
Po pierwsze inwestor ponosi odpowiedzialność solidarną z wykonawcą (tj. podwykonawca może żądać zapłaty wynagrodzenia w całości od inwestora, od wykonawcy lub od tych podmiotów łącznie) za zapłatę wynagrodzenia należnego podwykonawcy z tytułu wykonanych przez niego robót budowlanych, których szczegółowy przedmiot został zgłoszony inwestorowi.

Najważniejszym warunkiem od którego zależy możliwość żądania przez podwykonawcę zapłaty od inwestora wynagrodzenia za wykonane i odebrane prace (zlecone w umowie z wykonawcą) jest zgłoszenie tzw. „szczegółowego przedmiotu robót inwestorowi”. Takiego zgłoszenia może dokonywać zarówno Wykonawca lub bezpośrednio sam podwykonawca. Podwykonawcy powinni zwrócić na tę możliwość szczególną uwagę, bowiem nie zawsze Wykonawcy wywiązują się z obowiązku zgłoszenia (mimo takiego obowiązku kontraktowego) bądź dokonują tego zgłoszenia nieprawidłowo (np. w sposób sprzeczny z kodeksem cywilnym, który nakazuje by zgłoszenie było dokonane w formie pisemnej pod rygorem nieważności).

Warto podkreślić, że zasadą obowiązującym w polskim systemie prawnym jest to, że jeżeli przepisy zastrzegają dla czynności prawnej formę pisemną to czynność dokonana bez zachowania zastrzeżonej formy jest nieważna tylko wtedy, gdy ustawa przewiduje rygor nieważności.
W związku z powyższym dokonanie nieprawidłowego zgłoszenia „szczegółowego zakresu robót” (tj. nie w formie pisemnej) będzie nieważne. Wystąpi stan taki, jakby takiego szczegółowego zakresu robot w ogóle nie dokonano. Brak dokonania zgłoszenia oznacza brak możliwości dochodzenia zapłaty od inwestora. Zatem sama czynność zgłoszenia jest najbardziej istotna z punktu widzenia podwykonawcy.

W naszej praktyce często spotykamy się z tym, że podwykonawcy robót budowlanych samodzielnie dokonują zgłoszenia „szczegółowego zakresu robót” inwestorowi, kierując się tzw. zasadą ograniczonego zaufania względem wykonawcy. Taką praktykę należy uznać za uzasadnioną.

Kiedy forma pisemna jest zachowana? Do zachowania pisemnej formy czynności prawnej wystarcza złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia.

Natomiast co należy rozumieć pod pojęciem „szczegółowy zakres robót”? Oczywiście mowa tutaj o zakresie prac do zrealizowania przez danego podwykonawcę tj. poszczególnych robót budowlanych, do których zobowiązał się podwykonawca w umowie leczącej go z generalnym wykonawcą.  

Zgłoszenie inwestorowi „szczegółowego zakresu robót” powinno zostać dokonane najpóźniej przed przystąpieniem do wykonywania tych robót. W doktrynie prawniczej wskazuje się, że przystąpienie przez podwykonawcę do wykonywania robót budowlanych w czasie, gdy zgłoszenie nie zostało jeszcze dokonane uniemożliwia powstanie w trybie zgłoszeniowym solidarnej odpowiedzialności inwestora z generalnym wykonawcą względem podwykonawcy.

Nie do końca podzielamy ww. pogląd. W naszej ocenie istnieje możliwość domagania się zapłaty wynagrodzenia od inwestora za roboty budowlane po przystąpieniu przez podwykonawcę do ich realizacji, niemniej nadal wymagane jest przez kodeks cywilny zgłoszenie szczegółowego zakresu robót (dotychczas niezrealizowanego).

Finalnie wskazać należy, że postanowienia umów nie mogą być sprzeczne z zasadami opisanymi powyżej. W świetle przepisów takie sprzeczne postanowienia będą nieważne, a zastosowanie znajdą zasady opisane w przepisach prawnych.

W razie dodatkowych pytań dotyczących ww. zagadnienia uprzejmie prosimy o bezpośredni kontakt z Michałem Grzybczykiem lub Radosławem Będkowskim.